Konya’da zil veya kaşıkla yalnız kadınlar oynar. Kaşıklarla erkeklerde oyuna çıkabilir. Hemen bütün oyunlarda zil veya kaşık kullanılır, yalnız figürleri deÄŸiÅŸir, saz (meydan sazı), cura yahut baÄŸlama eÅŸlik edebilir. Yörede baÅŸlıca oyun çeÅŸitleri ÅŸunlardır: Ä°nce Çayır, Küstüm, Sekelim Kızlar, Aksinli, Karanfil, Aman Madam HoÅŸ Geldin, Ustam Kim Ä°di?, Limo, Karabiber, KazanoÄŸlu, Develi, Süpürgesi Yoncadan, Sille, Konyalı.

Bunlardan baÅŸka bir de “dönme” denilen oyun vardır ki ney, saz veya tanbur çalınırken oynanır. Dönme oynanırken Mevl’na PeÅŸrevi çalınır. Fakat, bu oyun sem’ töreninden kalmalığı dolayısıyla öbür oyunlardan ayrı ve ciddi bir anış karakteri taşır.

Konya oyunlarında kadınlar ipek ÅŸalvar üzerine “içlik” denilen yarım cepken giyerler. Kimi de içlik yerine “delme” baÄŸlanır.

AkÅŸehir:
Tuzlukçu köyünde kadınlar veya erkekler 10 – 20 kiÅŸilik gruplar halinde yalnız def çalınarak oynarlar. Sadece oyun dedikleri bu raksın baÅŸka bir adı yoktur. Eller yukarda olduÄŸu halde, söylenen bir türkünün tartımına göre oynarlar.

Engili köyünde Sallama denilen oyunu def çalınırken oynarlar. Kadınlara mahsus ve 4, 8 kiÅŸilik toplu oyundur. DoÄŸan hisar köyünde Ä°nce Kırma oyunu cura, ud, keman ve def gibi çalgılarla yürütülür. 2 – 4 kiÅŸilik toplu oyundur. Erkeklere mahsus alup düğün ve bayramlarda oynanır. Bir de Kalkıma (Kalgıma) oyunu vardır. Aynı çalgı takımıyla 2 veya 3 kiÅŸi birlikte düğün, bayram ve millî ÅŸenlik günlerinde oynarlar. (Erkekler ayrı, kadınlar kendi meclisinde). Bise köyünde Kalgıma oyunu vardır. Davul – trompet ve klarnet eÅŸliÄŸinde ikiÅŸer ikiÅŸer ve erkekler ayrı, kadınlar kendi meclisinde oynarlar. Bermende köyünde Aydın ZeybeÄŸi, Bermende ZeybeÄŸi, Harmandalı, Sallama, Konyalı adlı oyunlar yürütülür. Davul – zurna çalar. Bando ile de oynarlar. 1 – 4 kiÅŸi kalkar. Düğün ve sünnet düğünlerinde erkekler ayrı, kadınlar kendi aralarında yürütürler. Reis köyünde de Kalgıma oyunu vardır. Davul, klarnet, çalpara, trompet ve maÅŸa topluluÄŸu eÅŸliÄŸiyle yürütürler. Oyuna iki veya daha fazla kiÅŸi kalkar. 4, 6, 8 kiÅŸilik gruplar girer. Kadınlar kendi âlemlerinde (eÄŸlencelerinde) oynarlar.

Akait köyünde Sallamayı iki erkek oynar. Davul – klarnet, trompet, çalpara, yahut def veya baÄŸlama, zillimaÅŸa, keman çalarlar. Pek farklı oyun çeÅŸitleri (figürlerce) yoktur.

Bozkır:
Kaşıkla veya zilli oyun yürütülür. Keman, ud, saz veya kaval ile oynanır. Tek de, birlikte de oynanır; ikiÅŸer kiÅŸilik gruplar halinde. Kadınlar kendi meclislerinde, erkekler ayrı oynarlar. Åženlik, düğün ve umumî (genel) eÄŸlencelerde oynarlar. Meselâ dere Köyde saz, cura, keman def çalarlar, ikiÅŸer, ikiÅŸer yürütülen Ahmet YavaÅŸ oyunundan baÅŸka bir de Kırık Oyun denilen göbek atmalısı vardır. Bir veya iki kiÅŸi oynar. Grup halinde oynandığı da olur. Kadınlar kendi meclisinde oynarlar, bütün ÅŸenlik vesilelerinde. Pınarcık köyünde dört kiÅŸilik yerli oyun vardır. Ä°ki, üç kiÅŸiyle oynandığı da olur. Her türlü ÅŸenliklerde yer alır. Kadınlar kendi meclislerinde oynarlar. SoÄŸucak köyünde oyuncular tahta kaşıklarla ve defçi eÅŸliÄŸinde oynarlar. Topluca oyuna girerler. Ä°ki kadın ve kız karşılıklı, erkeklerde kendi âleminde oynarlar. Düğünlerde, bu böyledir. SarıoÄŸlu köyünde Arap Oyunu dört kiÅŸiyle oynanır. Erkek oyunudur. Akçapınar köyünde Çalgı Oyunu denilen çeÅŸit vardır. Ud, keman, saz ve def oyunda çalınır, iki, üç kiÅŸilik birlikte oyundur. BeÅŸ kiÅŸinin birlikte kalktıkları da olur. Ayrıca Develi Zeybek oynarlar. Oyun, her eÄŸlentide yer alır. KoçaÅŸ köyünde davul – zurna ile halay çekerler. Düğün ve bayramlarda 15 – 20 kiÅŸi eskiden kalma bir görenek halinde halayda yer alırlar. Bunu kadınlar oynamaz. Sarku köyünde Sallama, Sektirme adlı oyunlar vardır. Toplu oyunlardır. Def, cura, saz, keman, ud çalarlar. Ä°kiÅŸer ikiÅŸer kalkarlar. Kadınlar kendi meclislerinde oynarlar. Bir eÄŸlence olup eski oturak âlemlerinden kalmadırlar. Ahırlı köyünde hususî (özel) adı olan ve belirli tertiple yürütülen oyun yoktur. Meyre köyünde Zeybek oynarlar. Kaşıklı oyun da vardır. BaÄŸlama, meydan sazı ve def ile 2 – 4 kiÅŸi toplu oyuna kalkarlar. ZeybeÄŸi yalnız erkekler, kaşıklı oyunu ise erkeklerce veya kadınlar arasında yürütülür. TaÅŸbaşı köyünde Sektirme denilen bir Zeybek çeÅŸididir. Def, ud, keman, kanun çalarlar. 2, 4 6, 8 veya 10 çift birlikte oynarlar. Düğünlerde, açık havada erkeklere mahsustur (özgü, özel), bir de oturak geleneÄŸinin kalıntısı halinde kaşık veya zil oyunu vardır. Cura, saz ve ud ile tek ve en fazla dört kiÅŸi oynarlar. Kadınlar, en çok kendi meclisinde oynarlar.

Ilgın:
Belekler köyünde def ve kaval ile Konyalı, Develi, Alime adlı oyunlar iki kişice oynanırlar. Oyuncunun biri erkek, öbürü kadın olabilir. İki kadın, iki erkek olmak üzere (veya her cins kendi arasında) dörder kişilik de olabilir. Kadınlarla oyun, erkek oturaklarında olur. Böylece orada karışık oyun da görülebilir. Halk, bu oyunlara çok bağlıdır. Hele gençler, kış hayatları (kışın günlerini) böyle eğlencelerle geçiriyorlar. Düğünlerde bütün kadınlar sabahlara kadar düğün evlerinde vakit (zaman) geçirirler. Düğün odalarını gençler ihya eder. Aşağı Çiğil köyünde Millî Oyun adlısı yalnız def ile oynanır. İkişer kişiliktir. Birkaç çift birlikte oynarlar. Fakat, erkekler ayrı oynarlar. Düğünlerde oynarlar. Balkı köyünde Düz ve Sekme adlı oyunlar vardır. Kaval ve def çalarken iki kişi oynar. Düğün ve başka toplantılarda. Kadınlar mutlaka kendi meclisinde oynarlar.

EreÄŸli:
Burada ayrıca hususiyeti (özelliği olan) ve adlı çeşitler yoktur. Göbek atmalı oyunu türlü türkülerle yürütürler. Kadınlar mutlaka kendi aralarında oynar. Saz bulunmayan yerde sadece defçi çalıp söyler. Hep tek kişi oyuna çıkar.

Karaman:
Konyalı oyunu denilen defli çeÅŸit vardır. Köylerinde de durum budur. Ayrı adlı oyunları yoktur. Kaval ile def çalar, zil veya kaşıklarla oynanır. Bir veya iki kiÅŸi oyuna kalkar. Salur köyünde “kadınlar oyuna kaldırılmazsa gücenirler”.

Konya Merkez İlçesi:
Sille’de “Sille düğün oyunu” iki kiÅŸi tarafından def veya udla oynanır. Kadın oyunudur. 35 yaÅŸlarına kadar bütün kadınlar oynar. Fakat, kadın anne olunca ne kadar genç olursa olsun oyuna kalkmaz. Eskiden beri oynanır. Saz, ud ve def ile tek veya iki kiÅŸi tarafından yürütülür. Kiçi Muhsin köyünde “Millî Sektirme Raksı” vardır. Ä°kiÅŸerli sıra ile def refakatında (eÅŸliÄŸinde) yalnız kadınlarca kendi meclislerinde oynanır. Düğünlerde gelin evinde birkaç saat sürer. Düğün evine gelen genç kızlar ve orta yaÅŸlı kadınlar umumiyetle oynayıp gelin olan kızı eÄŸlendirirler. Hatıp köyünde 5 – 40 erkek, zil ve kaşıklarla cura ve saz eÅŸliÄŸinde her ÅŸenlikte oynarlar. Kadınlar oynamaz.

Zil veya kaşıklarla oyun; Zibek, KazanoÄŸlu cura, def ve davulla oynanır. Tekliden baÅŸka toplu oyunlar da olur: 2, 4, 10 bayan olurdu. Örf ve âdetle al’kalı oyunlardı.

Saideli:
Bunlar toplu oyunlardır ve halde (günümüzde) armonik eÅŸliÄŸinde yürütülüyorlar. Kız ve oÄŸlan ikiÅŸer, üçer veya dörder karşılıklı oynarlar. Yani, karşılıklı ve karışık (karma) oyunlardır. Kolukısa köyünde Sallama denileni; tef, kaval yahut ince çalgıyla 2 – 4 kiÅŸi oynar. Kadınlar da kendi meclisinde oynarlar. Ä°yi oynayanlar itibar kazanır ve görürler.

Sille:

Tat köyünde Zeybek oynanır; kaval ve davulla. Altı kişilik topluluk düğün ve bayramlarda günün sevinci içinde halkı coşturur. Sızma köyünde bir veya iki erkek cura, saz, ud, kanun ve kemanla bazen bunların cümlesi (tamamı) takım hâlinde refakat ederek Konyalı Oyununu yürütürler. Başara köyünde Kaşık Oyunu vardır. Tek veya iki erkek tarafında saz ve cura ile oynanır. Silleme köyünde tek veya iki kişilik Kadın Oyunu ve Develi erkek oyunu vardır. Saz, cura, kanun, ud ve kemanla tek erkek oynar. Kadınlar ikişer, ikişer karşılıklı olmak üzere birlikte oynarlar. Bata köyünde Zeybek, Kesik İnce Çayır oynanır. Bellelü, Aldeden ve başkaları yapılır. Tek veya iki kişiyle saz, cura, ud keman, tef veya kırnata (klarnet) ile bazan tüm takım halinde yürütülürler. Kadınlar da, erkeklerde ayrı meclislerinde oynarlar.

Karapınar:

Arısam köyünde kaval eÅŸliÄŸiyle kaşık oyunu yürütülür. 2 – 3 erkek kavalla, fakat kadınlar def ile oynarlar. Belli baÅŸlı bir oyuncu yoktur. Çünkü köyün her sekenesi (halkı) az çok da olsa oynar ve oyuna kalkar. Gölviran köyünde Sarı Yıldız, Fadimem oyunları ‘di def ile birincisi tek, öbürü iki kadın tarafından oynanır. Kaşıklarla karşı karşıya yürütülür. Düğünlerde 5, 6 ve daha fazla erkek bir daire ÅŸeklini muhafaza ederler, Alay çekerler. Alaylara her delikanlı candan katılır.

Karapınar ilçesinde oyunların ayrı ayrı adları yoktur. Türkü adlarıyla anılarlar. Oyun ÅŸekilleri türkülerin ‘hengine baÄŸlıdır. Bütün oyuncular çalgıdan baÅŸka türkülüdür de. en az def çalınır. Bütün oyunlar tek oynanır. Pek nâdiren ikiÅŸerlidir. Aynı oyunları kadınlar da kendi aralarında yürütürler. Oyunlar, düğünlere mahsus gibidir.

H’dim:

Eğis köyünde Develi, Keklik oyunları def ile oynanırlar. Toplu oyunlarda 2, 3, 5, 10 kişi yer alırlar. Erkekler oynar. Bağbozumu, düğün ve bayramlarda oyuna kalkarlar.

SeydiÅŸehir:

Karşılama, kadın oyunudur, çalgılı veya yalnız def ile iki kişi tarafından oynanır. Erkeklerden oynayanlar da vardır. Düğünlerde oynamak, gelenekten olduğu için mecburiyettir (zorunludur).

Hatıp nahiyesi Göden köyünde ellerin zil ve kaşık, maÅŸa ÅŸakırtısıyla ayakta ve sözlere göre göbek atmalarla oyun yürütülür. Cura ve saz çalarlar, toplu oynanır. 3 – 100 kiÅŸi oyuna girebilir. Erkeklere mahsustur. Herhangi bir ÅŸenlik toplantısında oynanır.

Gilisıra köyünde BaÄŸlama, Küstü, Zeybek oyunları vardır. Def, maÅŸa, teneke çalınır. Bir veya iki kiÅŸi oynar. Çocuklar 6 – 10 kiÅŸiyle oynarlar. Erkek ve kadınlar kendi ayrı meclislerinde yürütürler. Deste köyünde BaÄŸlama, Küstü ve Zeybek def, maÅŸa ve tenekeyle bir veya iki kiÅŸiyle oynanırlar.

Kızılviran:

İnce Oyun; saz, ud, def veya tabla refakatıyla bir veya iki kişi tarafından karşılıklı zil veya kaşıklarla oynanır. Kadınlar kendi meclisinde kalkarlar.

BeyÅŸehir:

Manastır bucağında ‘di (basit) “Orta Oyunu” vardır. Ä°kiÅŸer, ikiÅŸer topluca kız ve kadınlar def çalarken yalnız düğünlerde oynarlar. Öteden beri görenektir. Erkekler oynamaz.

Sarayönü:

L’dik köyünde (günümüzde Halıcı bucağı) raks hiç yoktur. Fakat aynı ilçenin Gözlü köyünde Halay Sekmesi yaparlar. Def ve ağız ahengiyle yürütülür. 15 – 25 kiÅŸilik gruplarla. Kadınlara mahsustur. NeÅŸelenmekle ve bediî zevki (güzel sanatlar zevkini) tatminle al’kalıdır. Çiftçi, davarcı (çoban) ve süt sağıcı olan 15 – 25 yaÅŸları arası kadınlardan köyün erkekler dışı bütün gençlerince oynanır.

Çumra:

Akviran köyünde raksın adı sadece “oynamak”tır. Tef, tabla (yuvarlak yemek tablası), düdük, kaval çalarken oynanır. Tek veya iki kiÅŸi kalkar. Kadınlar da kendi meclisinde oynarlar. Oyunuyla tanınmış yaÅŸlı kimseler vardır. Erkeklerden de böyleleri öteden beri anılagelmiÅŸlerdir.

Alibey Höyüğü’nde Püskürüm adlı köçek bilinir. Cura, saz, ud veya keman toplu yahut tek başına çalarken, 4, 7 kiÅŸi oynar. Erkek ve kadınlarca tek veya karışık olarak yürütülmesi örf ve âdet iktizasıdır (gereÄŸidir).

• --Arap Oyunu
• --El Çarpıştırma Oyunları
• --Orta Oyunu
• --Efe Havası
• --Alay Çekme