Folklor / Halk Oyunları

IÄŸdır yöresinde ye çevresinde bilindiÄŸiüzere “Azerbaycan Türk Halk Oyunları oynanmaktadır. Oyunların kendine özgü birdoÄŸuÅŸları mevcuttur. Her oyun belli bir olaydan esinle.erek ortaya çıkmıştır.Oyunlardan bazıları halk arasında şöyle anlatılır:

Maral Oyunu
Bu oyun ormanda ava çıkan avcılar ile Maral(geyik) ‘ ler arasında geçen olaydan esinlenmiÅŸtir. Avcılar tüfeklerini gizleyerek arka arkaya marallara doÄŸru yaklaÅŸmaya çalışırlar (yaklaÅŸma çeÅŸitli figürlerleanlatılmaya çalışılmaktadır. Avcılar bir masal (geyik ) sürüsüne yaklaşırlar : Avlarını avlama hırsı ve sevinci içinde bulunan avcılar gözlerine inanamayacaklarıbir olay vuku bulur. Maralların (geyik ) hepsi beyaz gelinlikler içinde süzüle süzüleortaya çıkan birer kız görünümünü alırlar. ” pMaral sözü IÄŸdır veçevresinde genelde kadınlar ve kızlar için kullanılan bir kelimedir. Maral olaraktabir edilen, çok güzel, eÅŸi ve benzeri tarif edilemeyen biri olarak tanımlanır).Avcılar bu durum karşısında büyülenir her avcı birer genç kızı (maral) alarakeÅŸleÅŸirler, birlikte deÄŸiÅŸik figürlerle buluÅŸmanın sevincini yaÅŸarlar. Derkendüğün hazırlıkları baÅŸlar.

Gelin Havası
Bu oyun özellikle düğünlerin sonunda gelinimasadan alıp götürmeleri sırasında çalınır. Oldukça ağır hareketlerle oynanır.Bu oyun sırasında damatın akrabaları ve ailesi gelinin ailesine sataÅŸmak amacıyla vesevinçlerini dile getirmek isteÄŸiyle ellerine aldıkları kap ve kaşıkları birbirinevurarak müziÄŸe eÅŸlik ederler. Grup ÅŸeklinde hem oynanır hem de gelini damatın evinegötürmek amacıyla yürünür. Damat tarafları coÅŸkulu bir ÅŸekilde etrafa ÅŸekerlerdağıtır. Gelin ailesinde, kızlarının evlerinde ayrılacağı için büyük birhüzün vardır. Damadın ailesinde ise büyük bir sevinç ve coÅŸku vardır. Bu oyunundiÄŸer bir adı da “mirzeyim vaÄŸzalı”dır. Bu oyun ve müzikte deÄŸiÅŸikduyguların hepsi bir anda yaÅŸanır.Ayrılık ve kavuÅŸma gibi…

Åžeyh Åžamil Oyunu
Åžeyh Åžamil Oyunu Türk’ün direnmegücüdür. Kafkasya’da yapılan uzun savaÅŸlar içinde Türk Kahramanı Åžeyh Åžamil’indireniÅŸ gücünü belirtmek için bu adı aldığı söylenmektedir. Oyun bir kaçbölümde oynanmaktadır. Dua bö1ümü hüzünlü müzikle oynanmakta ve sahnede kız veerkek yerlerini almaktadır. Oyunun doÄŸuÅŸu şöyle anlatılır. Åžeyh Åžamil’in Ruslarlasavaşın son dönemlerinde yakınlarından bazıları savaşın bitmesini Rusların yalandolu iknaları ve vaatleriyle istemektedirler.Bu olayı Åžeyh Åžamil’e ancak anasıdiyebilir diye düşünüp ve annesini ikna ederek Åžeyh Åžamil’e gönderirler. ÅžeyhÅžamil olaya büyük tepki gösterir ve annesine a1tmış kırbaç cezası verir. Ancakcezayı kendisine de uygulattırır.Kırbaçlar Åžamil’e vuruldukça halk acı vehüzünden kıvrılarak çeÅŸitli hareketler yaparlar. Daha sonra bu olay oyun halinegetirilir.
DiÄŸer bir bü1üm bıçak atma olayıdır ve oyun esnasında kız oyuncu göğsünde birtahta parçası ile yere uzanır. Erkek aÄŸzındaki bıçakları but tahtaya aÄŸzıylasaplar. Bu oyunun doÄŸuÅŸu ise şöyle anlatılır. Åžamil ve arkadaÅŸları tutsakdüştüklerinde bir gemi ile sürgüne gönderilirken, Rus askerlerinin eÄŸlencelerebaÅŸladıkları ve Åžamil’in arkadaÅŸlarını ortada oynattıkları, Åžamil’i de oynatmakistediklerini ancak Åžamil bıçaksız oynamayacağını bildirmesi üzerine bıçaklarverildiÄŸi, bunlarla oynadığı zaman bıçakları arkadaÅŸlarını önüne sapladığıve bir iÅŸaret üzerine bıçakları alarak döğüşe geçtikleri ve kurtulduklarınıanlatılmaktadır.

Kıskanç
Üç kişi ile oynanan bir oyundur. Bazen topluolarak da oynanır. Genelde iki kız bir erkekten oluşur. Kızların aynı erkeğe tutkunolmaları ötekinin kıskanıldığının gösteren bir açılışla kızla birlikte,alanın ters köşelerine doğru giderler. Oğlan oyunu tek ve beceri sergileyen birbiçimde sürdürür. ikisini de aynı sevgi sunuşları iletir. ikisinin de gönlünüyapar, geldiklerinde oyun üçlü görünüşünde sürdürülür. Hızlı melodisivardır.

Vağzalı
Son derece zarif melodisiyle, ince yumuşakhareketler bu oyunun halk arasında daha geniş yayılmasına neden olmuştur. Herdüğün töreninde vazlığının cazip edası işiti!ir. Vazlağının düğüntörenlerinde gelin oyununun ritmiyle bütünleştirdiği zarif, sade, ahenklifigürleriyle sergiler.

Gazağı
En eski oyunlardan birisidir. Oldukça çabuk,hareketli, coşkun bir oyundur.Blindiğine göre bir savaşçı oyunudur. Oyunu harbegidenler oynardı. Oyunda çeşitlilik ve teknik açıdan hareketler çoktur. Oyungüzellik, yapı ve incelik bakımından zengindir.

Tamara
Adını, Azerbaycan oyunlarını sergileyenmeÅŸhur Salyanlı ReÄŸgase Tamara’nın ÅŸerefine onun adı verilmiÅŸtir. Oldukçaçazibedar, lirik oyundur. Esasen kadınlar çoÄŸu zaman da erkekler beraber oynanır.Oyunda rengarenk ritmik vurgular vardır.

Terekeme
Bu oyun çok eski zamanlarda Azerbaycan’damesken kurmuÅŸ olan kabilenin adıdır. Terekemeler hayat tarzı olarak ayrı göçebe birhayat yaÅŸayan kabile idi. Aynı müziÄŸe sahip olan Terekeme oyunu iki variantdaoynanır. Birinçi variantda onu yalnız ‘kadınlar oynar. ikinci variantda daha çevik,oynaklı ve kırık sesli geniÅŸ hareketli oyundur. Bunu kadınlar ve erkekler oynarlar.

AyÅŸat
Oyun Aras Nehri’nin akışına bakarak sudakihareketlerden esinlenerek ifa edilir. Kızın hareketleri suyun dalgalanmasını, erkeÄŸindönüşü ise girdapları andırır. Bu Bilgiler Ziya Zakir Acarın IÄŸdır Ve Çevresinde Nevruz Kitabından Alınmıştır

• --AÄŸrı Yöresi
• --Burdur Yöresi
• --Tokat Yöresi
• --Bingöl Yöresi
• --Konya Yöresi